Think Tank The Company
    |
    Powrót do aktualności
    Aktualności18 listopada 2026

    Tylko 3 procent Polaków chce założyć firmę. Dlaczego młodzi wybierają etat

    Wynik badania GEM był punktem wyjścia panelu, który odbył się 16 listopada 2026 roku na scenie BE READY wydarzenia Polska Moc Biznesu. Paneliści szukali przyczyn, dla których młodzi wolą etat od własnej firmy, i rozmawiali o tym, co mogą zmienić uczelnie, państwo i sami przedsiębiorcy.

    Tylko 3 procent Polaków chce założyć firmę. Dlaczego młodzi wybierają etat

    Wynik badania GEM był punktem wyjścia panelu, który odbył się 16 listopada 2026 roku na BE READY, scenie wydarzenia Polska Moc Biznesu. Paneliści szukali przyczyn, dla których młodzi wolą etat od własnej firmy, i rozmawiali o tym, co mogą zmienić uczelnie, państwo i sami przedsiębiorcy.

    W dyskusji wzięli udział Mariusz Filipek, pełnomocnik Ministra Rozwoju i Technologii ds. deregulacji, Marcin Ejma, założyciel i globalny CEO Eagle Group, Rafał Chrapkowicz, współwłaściciel Pako Lorente i założyciel PLR Group, oraz Adam Malinowski, dyrektor generalny Think Tank The Company. Panel prowadziła Natalia Mileszyk, dyrektorka zarządzająca ds. strategii i relacji zewnętrznych Think Tank The Company.

    Bez młodych firm nie będzie innowacji

    Adam Malinowski zaczął od Chin, które z kraju kopiującego cudze rozwiązania stały się liderem w badaniach i rozwoju. Jego zdaniem Europa, która konkuruje ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami, bez silnego R&D będzie słaba. Nowe pomysły od lat przynoszą młodzi przedsiębiorcy, gotowi ryzykować tak jak założyciele Apple, Tesli i Microsoftu w swoich garażach.

    „Jeżeli nie będzie innowacji, nie będzie ryzyka, to Polska będzie zawsze odtwórczą” – mówił Malinowski. Nie oznacza to kryzysu z dnia na dzień, ale miejsce w G20, z którego Polska jest dumna, będzie stopniowo przechodzić do krajów z wyższym poziomem innowacji.

    Dlatego wizerunek przedsiębiorcy jest jednym z trzech tematów, którymi Think Tank The Company zajmuje się w 2026 roku. Malinowski pokazał to na łańcuchu zależności: sztuczna inteligencja wymaga energii, energia innowacji, a innowacje małych firm, które je tworzą. Deregulacja z kolei wymaga rządu, który słucha przedsiębiorców, a nie tylko wyborców pracujących na etacie. U podstaw wszystkich tych spraw leży to, jak Polacy postrzegają przedsiębiorców i przedsiębiorczość.

    Później w dyskusji Malinowski zwrócił uwagę, że obaj przedsiębiorcy na scenie wynieśli wzorce z domu. „Jeżeli mamy dzisiaj 8 procent przedsiębiorców w Polsce, to kto ma dać młodym wzorce?” – pytał.

    Etat wygrywa w prostym rachunku

    Marcin Ejma podzielił potencjalnych przedsiębiorców na dwie grupy. Pierwszą napędza osobowość: ambicja, niechęć do pracy pod kimś, chęć zbudowania czegoś dużego. Ci ludzie założą firmę bez względu na warunki zewnętrzne.

    Większa grupa zakłada firmy z powodów ekonomicznych, bo chce żyć lepiej niż na etacie: kupić dom, samochód, opłacić edukację dzieci. Te osoby porównują odpowiedzialność, ryzyko i dłuższy dzień pracy z tym, ile mogą zarobić więcej. Kodeks pracy i przepisy antymobbingowe dobrze chronią pracownika, więc różnica w nagrodzie wychodzi dziś niewielka i wielu wybiera etat.

    Ejma nie uważa tego za porażkę: „Nie wiem, czy nie o to nasi dziadkowie i rodzice walczyli, żeby w Polsce było dobrze i bezpiecznie”. Sam założył Eagle Group 20 lat temu, w 2006 roku, i zalicza się do pierwszej grupy. Ojciec był przedsiębiorcą, więc, jak mówił, nie miał wyboru.

    Mariusz Filipek policzył to podobnie. Na etacie młody człowiek zarobi na przykład 10 tysięcy złotych miesięcznie za osiem godzin pracy dziennie, a we własnej firmie pracuje się co najmniej 12 godzin, siedem dni w tygodniu. Zastrzegł przy tym, że 3 procent to lepiej niż 1 czy 0,5 procent, ale trzeba zapytać, skąd się bierze.

    Uczelnie, samorządy i biznes muszą działać razem

    Filipek główną przyczynę widzi w edukacji. Kiedyś młodym ludziom pomagały inkubatory przedsiębiorczości i aniołowie biznesu. Dziś są publiczne pieniądze na założenie działalności, a mimo to młodzi wybierają etat.

    Sam wykłada prawo na jednej z uczelni i przyznaje, że szkoły wyższe uczą raczej, jak zostać naukowcem niż przedsiębiorcą. Według niego potrzebna jest współpraca uczelni z biznesem i organizacjami pracodawców, z inicjatywą po obu stronach. Do tego układu dodał samorządy: gmina, powiat czy województwo z rozpoznawalnymi lokalnymi firmami zyskuje na tym wizerunkowo, a samorządy wciąż tego nie doceniają. Natalia Mileszyk przypomniała Stanford, gdzie wyniki badań szybko trafiają do biznesu.

    Rafał Chrapkowicz założył pierwszą firmę w wieku 19 lat, a przedsiębiorcami byli już jego dziadek i ojciec. Uważa, że rząd i biznes powinny wspólnie przygotować strategię: ilu przedsiębiorców potrzebujemy i jak chcemy zmieniać Polskę. Zastrzegł, że nie każdy nadaje się do prowadzenia firmy, a wiele osób zraziło się, bo myślało, że to łatwe.

    Polska ma dziś globalne firmy, know-how, technologię, kapital, organizacje biznesowe i think tanki. Dlatego zdaniem Chrapkowicza młodzi nie powinni zaczynać od zera, tylko od miejsca, w którym jest dziś jego pokolenie przedsiębiorców. Potrzebują platformy, która da im kapitał i wsparcie. Mileszyk przypomniała, że 53 procent Polaków uważa, że nadaje się do biznesu.

    Chrapkowicz podał przykład studentów SGH, którzy zorganizowali globalny business camp. Uczelnie z różnych krajów symulują w nim prawdziwe kryzysy biznesowe, a finał odbędzie się w Warszawie.

    Pułapka średniego rynku

    Polskie firmy radzą sobie lepiej niż średnia unijna przez pierwsze trzy i pół roku, ale niewiele z nich dożywa dziesięciu lat i rośnie dalej. Mileszyk zapytała Ejmę, co było trudniejsze w historii Eagle Group: start czy skalowanie.

    Ejma odpowiedział, że jedno i drugie. Na starcie brakowało pieniędzy, bo produkcja maszyn i oprogramowanie wymagały dużych nakładów. Jedna maszyna kosztowała 550 tysięcy euro, więc klient chciał zobaczyć egzemplarz pracujący u kogoś innego od pięciu lat na dwie zmiany. Tymczasem firma istniała cztery lata, a maszyny produkowała od roku, a klient wiązał się z nią na dziesięć lat serwisu i części zamiennych.

    Przy skalowaniu problemy dotyczyły samych właścicieli i zarządu, którzy musieli nauczyć się delegować i dzielić odpowiedzialność. Doszły różnice kulturowe i geograficzne: handlowiec w Stanach Zjednoczonych odwiedza przez odległości trzy razy mniej klientów niż handlowiec w Polsce, więc model sprzedaży trzeba było policzyć od nowa.

    Polską słabość w skalowaniu Ejma nazwał pułapką średniego rynku. Kraj jest na tyle duży, że da się zbudować średnią firmę bez wychodzenia za granicę. W Estonii, mniejszej niż Warszawa, startupy od pierwszego dnia projektują produkty na rynek międzynarodowy, stąd Skype i Bolt. Kiedy firma jest już średnia i działa wygodnie, inwestycja w ekspansję okazuje się duża i trudna, dlatego produkt trzeba przygotować do skalowania od początku.

    Malinowski dodał, że kompetencje, które pozwoliły firmie powstać, nie wystarczają, żeby urosła. Po około trzech i pół roku przedsiębiorcom zaczyna brakować gotówki na inwestycje, a innowator zwykle nie umie skalować. Przywołał koncepcję czterech P: powstać, przetrwać, przeskalać, przekazać. Większość założycieli ma kompetencje do jednego z tych etapów, dlatego Think Tank chce uczyć młodych przedsiębiorców kolejnych.

    Ejma zauważył, że takich miejsc przybywa. Wymienił Corporate Connections, w którym jest od dwóch lat, i Think Tank The Company. Ceni w nich to, że rozmawia na równych prawach z ludźmi, którzy mają więcej doświadczenia lub większe firmy.

    Deregulacja: dokończyć i wpisać w system

    Według danych przywołanych przez Mileszyk 26 procent przedsiębiorców, którzy zamknęli firmę, wskazało jako powód biurokrację i podatki, dwa razy więcej niż średnio w Unii Europejskiej. Zapytała Filipka, czego przedsiębiorcy mogą oczekiwać w ciągu 12 miesięcy, które zostały do wyborów.

    Filipek przypomniał wystąpienie premiera na Giełdzie Papierów Wartościowych 10 lutego 2025 roku i Rafała Brzoskę, który przyjął zaproszenie do współpracy, a potem inicjatywę SprawdzaMY. Zamiast liczb mówił o zmianie podejścia: taka umowa społeczna między przedsiębiorcami a państwem nie zdarzyła się wcześniej na tę skalę, a strona publiczna traktuje dziś biznes jak partnera.

    Ejma zwrócił uwagę, że przedsiębiorcami jest tylko 6 procent posłów, więc trudno o regulacje pisane z myślą o firmach. „Nie prosimy o nic więcej, niż żeby nam nie przeszkadzano. My dowieziemy wyniki i rozwój gospodarczy” – mówił.

    Malinowski, który od początku był zaangażowany w deregulację, nazwał ją najlepszą współpracą biznesu z rządem w historii Polski, choć przyznał, że miała charakter zrywu. Miała trwać 100 dni, a trwa 18 miesięcy. Przedsiębiorcy zgłosili 350 propozycji, wdrożono 260, a 90 wciąż czeka w ministerstwach, KPRM, Sejmie, Senacie albo u prezydenta. Pierwszy postulat Malinowskiego brzmi więc: dokończyć.

    Premier Donald Tusk obiecał wcześniej dwie rzeczy: regułę „dwie deregulacje za jedną nową regulację” i osobę odpowiedzialną za deregulację w każdym ministerstwie. Żadnej z nich nie wdrożono systemowo, a polski system prawny utrudnia przeniesienie reguły „2 za 1” wzorowanej na Stanach Zjednoczonych. Malinowski zaproponował, żeby nad stałą deregulacją w polskim modelu usiąść pod egidą Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Zauważył też, że zespoły deregulacyjne w ministerstwach postuluje dziś Konfederacja.

    „To był dobry pomysł na 2025 rok. Pokazaliśmy, że się da. A teraz zróbmy deregulację bardziej regularnie” – podsumował.

    Polska za dziesięć lat

    Na koniec Mileszyk zapytała panelistów, ilu Polaków będzie chciało założyć firmę w 2036 roku i co każdy z nich zrobi, żeby ta liczba wzrosła.

    Malinowski ostrzegł, że bez pracy nad innowacjami Europa stanie się podwykonawcą Chin i Stanów Zjednoczonych. Przywołał raport Mario Draghiego: w ostatnich 50 latach w Europie nie powstała od zera żadna firma warta ponad 100 miliardów euro, a w Stanach Zjednoczonych powstało w tym czasie sześć spółek wartych ponad bilion. Jego zdaniem Polska ma kompetencje, żeby zostać liderem Europy.

    Ejma nie podał liczby, bo nie wie, co za dziesięć lat będzie znaczyć słowo „przedsiębiorca”. Sztuczna inteligencja zmieni rynek pracy, a z nim to pojęcie. Ma nadzieję, że Polska na tym zyska, i pracuje na to w Think Tanku.

    Chrapkowicz stawia na kreatywność młodych ludzi. W swoim holdingu chce wspierać mniejsze marki, które mają potencjał i są przed skalowaniem.

    Filipek przypomniał, że pakiet deregulacyjny Ministerstwa Rozwoju i Technologii wprowadził już zasadę „jeden za jeden”. Chciałby zasady „jeden za trzy”, liczonej w obowiązkach, a nie w przepisach: jeden nowy obowiązek wprowadzamy, trzy usuwamy. Jeśli w 2037 roku prawo będzie stabilne, przewidywalne i proste, przedsiębiorców będzie jego zdaniem ponad 10 procent.

    Galeria

    Tylko 3 procent Polaków chce założyć firmę. Dlaczego młodzi wybierają etat - zdjęcie 1
    Tylko 3 procent Polaków chce założyć firmę. Dlaczego młodzi wybierają etat - zdjęcie 2
    Tylko 3 procent Polaków chce założyć firmę. Dlaczego młodzi wybierają etat - zdjęcie 3
    Udostępnij artykuł: